• Volledige Leeslijst

    Boekenlijst
  • Recente Berichten

  • Archief

  • Categorieën

Rob van Essen – De Goede Zoon

Juli 2019

Boek
In een wereld waar invoering van het basisinkomen heeft gezorgd voor lethargie en stijgend museumbezoek reizen twee mannen af naar het zuiden met een geheime opdracht. De een kent het echte doel van de reis. De ander heeft net zijn moeder begraven. Samen gaan ze op zoek naar verlossing en vergetelheid, bijgestaan door ironische robots en praatgrage zelfrijdende auto’s. [samenvatting van bol.com]

Bespreking
Door omstandigheden hebben wij dit boek niet samen besproken. Daarom hier een verwijzing naar de recensie in Tzum, waar ik het roerend mee eens ben. Wat een knappe, volle roman, die zowel thematisch als stilistisch indrukwekkend is.

Ian McEwan – Machines zoals Ik

Juni 2019

Boek
Thatcher is aan de macht en Alan Turing bereikt een beslissende doorbraak in de artificiële intelligentie. De werkloze Charlie is verliefd op Miranda, een intelligente studente die een verschrikkelijk geheim met zich meedraagt. Ze raken verwikkeld in een driehoeksrelatie met de androïde Adam, wiens persoonlijkheid ze samen hebben ontworpen. Maar kan een machine de zaken van het hart wel begrijpen? Wat is het dat ons menselijk maakt? [samenvatting van bol.com]

Bespreking
Dit boek zit zo vol met ideeën dat het in ieder geval genoeg gespreksstof opleverde. Aan de andere kant maakt dat het moeilijk om er een eenduidige bespreking over te schrijven. Eigenlijk zitten er twee kanten aan het boek: de filosofische bespiegelingen, en de plot die daaromheen loopt. Om te beginnen met de filosofie: het boek is een ontzettend interessante casus om allerlei vragen rondom technologie aan op te hangen. Wanneer mag je een machine menselijk noemen? Moet technologie naar ons evenbeeld worden gemodelleerd, of juist niet? Is moraal aangeboren? Etc. De auteur roept deze vragen op, maar laat het antwoord aan de lezer, en dat is knap gedaan.

Wat betreft de plot van het boek is het duidelijk dat de thematiek op de eerste plaats kwam. Het verhaal heeft een dienende rol. Dat is te merken aan de soms omslachtige manier waarop het verhaal voortgestuwd wordt. Wat voor ons onduidelijk bleef, is wat de auteur wilde zeggen met de oorlogsthematiek op de achtergrond van het verhaal. Stelt dit een parallel voor omtrent de “strijd” tussen mens en machine? Dat leek ons nogal gekunsteld. Wellicht is de tijdsetting simpelweg dat en moeten we er niet teveel achter zoeken. We waren het er in ieder geval over eens dat de hoofdpersonen, in vergelijking met andere boeken van McEwan, niet goed uit de verf komen. Ook hier zou men kunnen zeggen dat dat opzet is, om de echte ster van het verhaal (robot Adam) alle ruimte te geven. Als dat zo is, is de auteur daar zeker in geslaagd.

Elisabeth van Nimwegen – Onderdak

Mei 2019

Boek
Een vrouw bestudeert in het donker de bewegende, troebele sliertjes die je ziet als je je ogen dichtknijpt. De plek waar ze zich bevindt lijkt in niets op de conferentie in Helsinki waar ze eigenlijk zou moeten zijn. Niemand waar ze werkelijk is, ze leeft in geheime tijd. Ze overdenkt wat er gebeurd is op de ochtend dat ze vertrok, en hoe het zover heeft kunnen komen. Levend op de vierkante meter dringt ze door tot het diepst van haar gedachten, terwijl ze voor de buitenwereld de schijn ophoudt van een normaal leven. Maar hoelang houdt ze dat vol?

Bespreking
Deze roman gaat over een heel interessant gegeven: een vrouw die zich in haar eigen huis ‘verstopt’ terwijl iedereen denkt dat zij op een conferentie in het buitenland is. Aan het begin van de roman is dit nog onduidelijk voor de lezer, en vraag je je af wat er aan de hand is. Gaandeweg wordt duidelijk dat er een lange voorgeschiedenis aan de situatie is voorafgegaan, waarin meerdere problemen uiteindelijk hebben geleid tot een soort kortsluiting of psychose. De hoofdpersoon is bijvoorbeeld op jonge leeftijd door haar moeder verlaten, en in het heden voelt zij zich niet begrepen door haar man. Zij kwam op ons daardoor vooral over als een eenzaam figuur. Tegelijkertijd is ze calculerend en berekenend, gezien het schijnbare gemak waarmee ze haar leugens volhoudt. De auteur heeft het complexe karakter van de hoofdpersoon goed neergezet, vonden wij.

Een ander pluspunt van de roman zijn de symbolische lagen die in het boek te vinden zijn. Op meerdere plekken komen verwijzingen terug naar het archetype van de zorgzame vrouw (zo ligt er een boek over dit thema bij de therapeut van de hoofdpersoon, en komt zij dit archetype letterlijk een keer tegen op straat), en ook vogels lijken vaak terug te komen, die mogelijk vrede en liefde symboliseren.

Aan het einde van de roman wordt de hoofdpersoon door haar man met de situatie geconfronteerd. Aan de ene kant vonden wij het jammer dat het boek hier eindigde, aangezien het juist interessant was geweest om te zien of het huwelijk en de gemoedstoestand van de hoofdpersoon tegen deze crisis bestand waren geweest. Aan de andere kant bevat het einde een zeer subtiele dubbele lading. De hoofdpersoon kijkt uit het raam, hoort in de verte een sirene, en neuriet een optimistisch liedje. De auteur maakt hiermee meerdere interpretaties mogelijk: een optimistisch einde waarin alles mogelijk goed komt, of een versie waarin de vrouw gek geworden is en er een ambulance onderweg is om haar op te halen.

Kortom, een roman die wij zeker zouden aanbevelen!

Rinske Hillen – Houtrot

April 2019

Boek
Natuurfilosoof Bram Wenksterman bewoont een pand aan de Amsterdamse Keizersgracht dat al generaties lang in zijn familie is. In de immense achtertuin liggen zijn voorouders begraven. De fundering moet dringend worden aangepakt en er zit niets anders op dan geld te vragen aan zijn rijke schoonvader. Dat ligt gevoelig, want Wenkstermans vrouw is pas opgenomen in een psychiatrische inrichting en de meningen zijn verdeeld: nam hij de juiste beslissing? Intussen organiseert zijn minnares een verrassingsfeest voor zijn vijfenvijftigste verjaardag. Als zijn dochter Amber voor die gelegenheid naar huis komt, ontdekt ze een voortwoekerend geheim. Het feest blijkt de aanzet tot een ongekend dramatische climax. [samenvatting van bol.com]

Bespreking
Deze roman had potentie, vonden wij: het gaat om ingewikkelde relaties, het wordt geschreven vanuit het perspectief van verschillende personages, en de auteur is een filosofe. Hoewel onze leeservaring niet per se onprettig was, waren wij toch niet laaiend enthousiast over dit boek. Waar dat ‘m in zit, heeft vooral te maken met de – in onze ogen – rechtlijnigheid van de roman. Zoals de samenvatting al aangeeft, werkt de verhaallijn toe naar een “dramatische climax” waarin het familiegeheim wordt onthuld in het bijzijn van alle belangrijke personages. Dat hoeft niet verkeerd te zijn, als je als lezer het gevoel hebt dat de personages nog enige zeggenschap hebben over de gebeurtenissen en er dus een zekere agency is. Dat was voor ons gevoel echter niet zo: de personages worden op een dwangmatige manier naar dezelfde plek gebracht, en er is daardoor weinig sprake van verrassingen en diepere lagen. De personages kwamen voor ons niet daadwerkelijk tot leven, misschien ook doordat het voor ons niet goed invoelbaar was waarom drie intelligente vrouwen hun leven laten bepalen door één besluiteloze man. Daarbij maakt de auteur gebruik van een nogal expliciet aanwezige metafoor, namelijk die van het instortende huis als symbool voor de onderliggende verhoudingen, wat de verhaallijn ook nog eens veel voorspelbaarheid geeft. In een recensie werd de parallel getrokken naar Het Harnas van Hansaplast, waarin ook een oud huis centraal staat. Wat dat boek in onze ogen beter maakt, is dat de personages niet in dienst staan van de plot, maar dat de plot de context is waarin er ruimte is voor reflectie op overstijgende thema’s. In Houtrot was daarvan voor ons gevoel te weinig sprake.

Bernard MacLaverty – Midwinter Break

Maart 2019

Boek
Gerry en Stella Gillmore, een stel op leeftijd uit Schotland, hebben een lang weekend Amsterdam geboekt. Om er zogezegd even uit te breken, dingen te bezichtigen, nieuwe energie op te doen. Voor Stella staat er echter meer op het spel. Misschien moet ze een rigoureuze stap zetten. Met een verborgen agenda stapt ze het vliegtuig in. Gerry, een gepensioneerde architect met uitgesproken meningen, leeft steeds meer in zijn eigen wereld. Stella maakt zich zorgen over hun relatie en ergert zich in toenemende mate aan zijn leefstijl en de minachtende wijze waarop hij haar becommentarieert als het gaat om haar geloof. Tijdens het verblijf in Amsterdam moet duidelijk worden of er nog toekomst is voor hun beiden. Gebeurtenissen uit het verleden blijken diepe sporen te hebben getrokken. [samenvatting van bol.com]

Bespreking
Deze roman over het echtpaar Gerry en Stella wordt vanuit beide perspectieven verteld. Niet alleen qua perspectief maar ook qua tijd zijn er wisselingen, doordat de auteur flashbacks van de hoofdpersonages beschrijft. Al met al kom je als lezer op deze manier veel te weten over het echtpaar wat betreft hun geschiedenis, hun drijfveren, hun gebreken, en hun verlangens.

Het centrale thema lijkt te zijn dat zowel Gerry als Stella willen vluchten uit hun leven. Dat doen ze wel op verschillende manieren: Gerry werkt zichzelf de grond in door overmatig te drinken, terwijl Stella juist “het hogere” wil bereiken en zich op de Godsdienst stort. Stella wil zó graag liefdadigheid en onbaatzuchtigheid bereiken dat hieruit ironisch genoeg juist blijkt dat ze heel erg met zichzelf bezig is. Eigenlijk vonden wij beide hoofdpersonen best wel sneu gezien de manier waarop ze langs elkaar heen leven en tegelijkertijd toch met elkaar opgescheept lijken te zitten. Het feit dat de auteur deze karakters zo levensecht heeft neergezet, verdient veel lof.

Niet alle gebeurtenissen in het verhaal konden wij even goed duiden. Het ijsblok dat Gerry en Stella in de weg ligt, zagen wij als een letterlijke en figuurlijke barrière, maar elementen zoals de twee paarden die ze tegenkomen tijdens een wandeling, vonden wij lastiger te interpreteren. Waarschijnlijk hebben we dus niet alles uit de roman kunnen halen. Toch vinden wij deze roman, gezien als portret van een huwelijk, zeker geslaagd.

Ben Haveman – Alles voor de Dakgoot

Januari 2019

Boek
Journalist Freek de Geus vlucht in cynisme wanneer op de redactie van zijn krant de popularisering toeslaat. Er wordt gretig aan de poten van zijn stoel gezaagd. Thuis is het oorlog met Kythia. Maar De Geus is een man met een missie, die hij in Berlijn zal vervullen. Hij zal het boek schrijven dat weer structuur aan zijn leven geeft, de roman die afrekent met spoken uit het verleden. Nieuwsgierigheid dreigt hem uiteindelijk noodlottig te worden, terwijl Kythia’s hoon door zijn hoofd walst. [samenvatting van bol.com]

Bespreking
Deze roman is bomvol, zowel wat betreft het aantal pagina’s als het aantal onderwerpen dat de revue passeert. Hier ligt eigenlijk ook onze voornaamste kritiek: wij vonden het boek langdradig, en door de wisselingen in tijd en locatie, gecombineerd met de hoeveelheid verhaallijnen, te chaotisch.

Wat achtergrondonderzoek leert ons al snel dat we te maken hebben met een sleutelroman: de auteur is net als zijn hoofdpersonage werkzaam geweest bij een krant, gedwongen tot prepensioen, en ‘gevlucht’ naar Berlijn om daar aan een roman te werken. In dit interview met Wim Brands doet de auteur uit de doeken welke gebeurtenissen uit de roman autobiografisch van aard zijn, en dat zijn er nogal wat. We krijgen al snel de indruk dat deze roman een vorm van wraak is op de mensen die hem aan de kant hebben gezet. De personages die Haveman ten tonele laat verschijnen worden lang niet altijd eerbiedig neergezet. Integendeel, de meeste personages komen er bekaaid vanaf. Dat voelt enigszins wrang aan, omdat Haveman bekend stond om zijn integere rapportages van bijzondere mensen.

Nu geeft de auteur in het interview terecht aan dat een roman ook beoordeeld moet worden op het literaire gehalte, maar ook daar waren wij niet erg onder de indruk. De auteur wilde simpelweg te veel kwijt in dit boek: een portret van een huwelijk, oorlogsthematiek, het reilen en zeilen bij een krant, de geschiedenis van Berlijn, etc. Een ronde van redigeren en stileren was welkom geweest.

Arnon Grunberg – Goede Mannen

December 2018

Boek
Geniek Janowski, brandweerman, liefdevolle echtgenoot, vader van twee zonen, mede-eigenaar van een pony en fatsoenlijk burger te Heerlen, wordt op een dag getuchtigd door het noodlot. De mannen van de C-ploeg slepen Janowski, die door iedereen de Pool wordt genoemd, erdoorheen en de vrouw van collega Beckers staat voor de deur met eetbare troost. Hun troost blijkt echter nog meer onheil te brengen. De Pool besluit daarop niet te walgen van zijn lot maar het te beminnen. [samenvatting van bol.com]

Bespreking
Een op het eerste oog absurde roman, zoals de boeken van Grunberg wel vaker zijn. Toch waren wij onder de indruk van dit boek, vooral vanwege de manier waarop de auteur het hoofdpersonage heeft neergezet. Geniek is een vlak en meegaand persoon, een man die het liefst fatsoenlijk wil zijn, een man die niet voor zichzelf denkt maar doet wat anderen van hem willen, en daardoor in benarde situaties terechtkomt. Het is de auteur gelukt dit karakter op consequente en (daardoor?) overtuigende wijze neer te zetten.

In een aaneenschakeling van absurde verhaallijnen komen we allerlei personages tegen die diep ongelukkig, teleurgesteld, of op zoek zijn. De toon van de roman is een goed gebalanceerde combinatie van humor en tragiek. De absurde en komische situaties zijn soms zelfs verraderlijk, omdat ze een sluier lijken te leggen over de ernst van de gebeurtenissen. Onder de oppervlakte van de ‘komedie’ liggen grote thema’s, zoals rouw, ouderschap, eenzaamheid, en de mens als schaap in de kudde die achter anderen aanloopt, zonder zelf na te denken of een standpunt in te nemen. Met de laatste scene in het boek, die nogal gewelddadig is, lijkt de auteur de lezer wakker te willen schudden, en krijgt de titel ineens een cynische lading.

We hebben ons nog afgevraagd of deze roman niet onnodig lang is – het boek lijkt een opeenvolging van 3 of 4 kortere boeken te zijn met min of meer afgeronde verhaallijnen. Uiteindelijk vonden we die vraag niet heel relevant, aangezien de roman zo goed geschreven is dat we het allemaal met plezier hebben gelezen.

Sarah Sluimer – Keizer

November 2018

Boek
Leo is de beroemdste regisseur van Nederland, misschien wel van Europa. Hij heeft niet alleen zijn ensemble tot in de puntjes naar zijn wensen gekneed, maar ook zijn leven. Hij leeft voor en in zijn kunst, zo ver mogelijk van het dagelijkse gewoel, het verderf. Dan ontmoet hij in New York de schilder Victor, die hem een voorstel doet waardoor hij zijn droom kan realiseren: totale afstand, letterlijk en figuurlijk verheven boven de andere mensen. Door het voorstel aan te nemen, tekent hij voor zijn ondergang. [samenvatting van bol.com]

Bespreking
Dit boek is een interessante roman, zeker niet perfect maar wel goed geschreven en met meerdere lagen.

De auteur trekt een parallel tussen Keizer Caligula en de hoofdpersoon, en de rode draad van de roman is dan ook hoe de “keizer” ten val komt. Met zowel metaforen (van een witte kamer naar een brandend huis) als door middel van het taalgebruik (steeds chatischer wordende zinnen) komt deze thematiek naar voren en dat vonden wij goed gedaan. Ook speelt de auteur met fictie versus werkelijkheid en is het op sommige punten niet duidelijk of de gebeurtenissen louter illusie zijn. De andere centrale thematiek is die van toneelspel, en dat komt dan weer terug op twee niveaus. Allereerst is er het overduidlijke toneelspel dat opgevoerd wordt door Leo’s toneelgroep. Maar daarbovenop is er ook een meta-toneelspel, namelijk die van hoe de eprsonages zich tot elkaar verhouden en hoe Leo verwacht dat iedereen zijn “rol” inneemt zoals hij dat van ze verwacht. Met name in de relatie tussen Leo en zijn partner komt dat sterk naar voren, en ook daar krijgt chaos en tegenslag de overhand naarmate het boek vordert. De vraag die de auteur daarmee oproept is wat werkelijk leven is – het veilige leven dat Leo in eerste instantie heeft, of de choas en onvoorspelbaarheid van daarna.

Zoals gezegd heeft de roman ook mindere kanten. Sommige stukken hadden beduidend korter gekund, en helaas is het einde erg zoetsappig en daarmee teleurstellend. Toch vinden wij Keizer over het geheel genomen een knap debuut!

Willy Vlautin – Laat me niet Vallen

September 2018

Boek
Horace Hopper is een gevoelige jongen die op de Little Reese Ranch woont, kilometers van de bewoonde ­wereld. Als tiener werd hij in huis genomen door Mr en Mrs Reese, die nu in de zeventig zijn. De gezondheid van Mr Reese gaat steeds verder achteruit en zijn wens is dat Horace de ranch overneemt. Maar Horace verlangt ernaar professioneel bokser te worden en weet dat hij de ranch moet verlaten om zijn droom waar te maken. [samenvatting via bol.com]

Bespreking
Dit boek werd lovend besproken in de media en had onze interesse dusdanig gewekt dat we het uitkozen voor deze maand. Een van onze eerste indrukken was verbazing over het verhaal en de personages; die zijn namelijk gebaseerd op het heden, maar lijken wel afkomstig uit een ver verleden. Zoals wel vaker hielp het ons het boek beter te begrijpen door op zoek te gaan naar achtergrondinformatie. De auteur, Willy Vlautin, komt zelf uit Reno (Nevada) en is naast schrijver ook muzikant. Er is dus niet geheel toevallig ook een nummer uitgebracht met dezelfde titel als deze roman, zie hier. De rode draad in Vlautins oeuvre, als we recensenten mogen geloven, is het beschrijven van de gewone Amerikaan en de dagelijkse gebeurtenissen die daarbij komen kijken. Nu is Horace in onze ogen niet bepaald ‘gewoon’: hij wil bokser worden, een verre van alledaags beroep. We vroegen ons daarbij af of de auteur dit beroep ook metaforisch gekozen heeft, namelijk in de zin dat Horace heel wat klappen te verduren krijgt tijdens zijn leven. Het is Mr Reese die Horace bijstaat, ook als Horace dat eigenlijk niet wilt. We vonden dat de relatie tussen deze personages af en toe wat zoetsappig of belerend werd neergezet, met Mr Reese die goede raad geeft en eigenlijk nooit boos wordt.

Het sterkste element van dit boek vonden wij de triestheid en eenzaamheid die van elke pagina sijpelt. Horace doet zijn best maar alles zit hem tegen, en hij lijkt met niemand echt contact te maken. Als dat de situatie van de gewone Amerikaan is, is het de auteur gelukt om dit op overtuigend (en deprimerende) wijze neer te zetten.

Jennifer Egan – Manhattan Beach

Juni 2018

Boek
New York 1940. Op de marinebasis in Brooklyn wemelt het tijdens de oorlog van de vrouwelijke arbeiders met banen die voorheen niet voor hen waren weggelegd. Onder hen bevindt zich de achttienjarige Anna Kerrigan, dochter van een ondergrondse koerier die zijn gezin onverwachts in de steek liet. Na een zware duikopleiding waarbij ze veel moed en wilskracht toont, wordt Anna de eerste vrouwelijke marineduikster. Ze is vastbesloten het mysterie rond de verdwijning van haar vader op te lossen; ook al betekent dit dat zij zal moeten infiltreren in de maffiawereld van New York. [samenvatting via bol.com]

Bespreking
We waren erg benieuwd naar de roman van deze schrijfster gezien onze positieve mening over haar andere boek, “A visit from the goon squad”. Manhattan Beach heeft ons niet teleurgesteld: het is een sfeervol, ietwat grimmig boek met interessante personages. Toch voelde het boek niet aan als een ‘ware’ roman: af en toe lijkt de schrijfster ook een geschiedkundig boek te willen neerzetten door de ruimte die er gegeven wordt aan de beschrijvingen van de marinebasis en het uitvoerige proces van het duiken. Het boek heeft ons mede daardoor niet omver geblazen, maar het is zonder twijfel goed geschreven en onderhoudend.