• Volledige Leeslijst

    Boekenlijst
  • Recente Berichten

  • Archief

  • Categorieën

Thomas Verbogt – Als je de stilte ziet

April 2020

Boek
De hoofdpersoon in de nieuwe roman van Thomas Verbogt wil graag een verbond vormen met Sander, zijn pleegbroer, maar dat lukt niet. Er staat iets in de weg – iets wat hij niet kan duiden, maar wat hem een leven lang achtervolgt. Wanneer hij afscheid neemt van zijn ouderlijk huis en daarmee ongewild ook zijn grote liefde uit het oog verliest, begint hij aan de zoektocht naar zijn eigen leven. Die zoektocht is onlosmakelijk verbonden met het geheim dat tussen Sander en hem in stond.

Bespreking
Zoals wel vaker het geval bij de romans van Verbogt, moet je er echt de tijd voor nemen om zijn lange, diepgravende zinnen goed tot je te kunnen nemen. Na het lezen van deze roman voelden wij ons dan ook behoorlijk “uitgeput”, of “moe maar voldaan”. Dat komt deels omdat de meerderheid van dit boek zich afspeelt in de gedachten van de hoofdpersoon. Elk detail wordt ontrafeld en geanalyseerd, elke gedachte van drie kanten bekeken. De verhouding actie en reflectie is daarom wellicht net wat scheef, en soms wilden wij bijna schreeuwen naar de hoofdpersoon om toch eens op te staan en wat te gaan doen aan zijn situatie. Toch neemt dat de schoonheid van het boek niet weg.

James Worthy – In de buik van de wolf

Februari 2020

Boek
Ondanks dat al zijn dromen zijn uitgekomen lukt het de naamloze hoofdpersoon maar niet om een gevoel van geluk te ervaren. Zijn relatie staat op springen, zijn vader is dementerend en spoken uit het verleden jagen onrustig door zijn hoofd. Wanneer hij een brief krijgt van een oudere man die zegt hem te kunnen helpen, besluit hij de uitnodiging aan te nemen. Op het platteland van Groningen moet hij de confrontatie met zichzelf aangaan, maar eenmaal daar blijkt al snel dat de man er nogal onalledaagse methodes op nahoudt.

Bespreking
Wat een eigenaardig boek – in positieve zin! De plot is makkelijk samen te vatten: een man is op zoek naar geluk, hangt tegen het depressieve aan, en verblijft daarom een tijdje bij een oude man, die heeft gezegd dat hij hem kan genezen. De gebeurtenissen die zich ontvouwen zijn tegelijk serieus en absurd, en worden vaak met een dosis (sarcastische) humor gebracht. Het is geen foutloos, maar zeker wel origineel boek, ook al blijf je aan het eind met wat vragen achter hoe de vork nu precies in de steel zat.

Maxim Februari – Klont

Januari 2020

Boek
Bodo Klein heeft zich op het ministerie van Veiligheid onmogelijk gemaakt en moet een paar weken in de luwte blijven. Zo kan hij mooi een opdracht uitvoeren voor zijn minister: hij wordt op pad gestuurd om verdachte uitspraken te onderzoeken van de wereldberoemde spreker Alexei Krups. Helaas komt op hetzelfde moment de familie van zijn vrouw logeren. Alexei Krups reist intussen rond met een bejubelde lezing over digitale technologie. Door het gebruik van data en kunstmatige intelligentie zullen de roman en de politiek teloorgaan, waarschuwt hij opgewekt. Halverwege zijn tournee merkt Krups tot zijn verbazing dat hij een groot expert is geworden op het gebied van alle denkbare technologieën. Zijn roem dwingt hem steeds boudere uitspraken te doen. Maar wat weet hij er eigenlijk van? ‘De grootste vraag van de huidige tijd is hoe de mens greep houdt op zijn leefwereld’, zegt een collega van Alexei Krups. Leren we de wereld en de mens beter begrijpen door de vooruitgang? Of zorgt het menselijk tekort ervoor dat we juist alle controle verliezen?

Bespreking
Dit alomgeprezen boek viel ons enigszins tegen, helaas, zeker in vergelijking met recente, soortgelijke boeken over dit thema (bijvoorbeeld “Machines Like Me” en “De Goede Zoon”). Waar ontbreekt het dan aan? Het voornaamste is, denken wij, een invoelbaar hoofdpersonage. Op de een of andere manier worden de beweegredenen van de hoofdpersonen niet heel concreet, en daardoor blijft het verhaal ook op afstand. Op sommige plaatsen doet de tekst meer aan als essay dan als roman, en lijkt het of de auteur vooral zijn eigen zegje heeft willen doen door de spreekbuis van het personage. Andere boeken gebruiken plot en psychologie op een effectievere manier.

Lieke Kézér – De Afwezigen

November 2019

Boek
Wonderkind Joshua James groeit op bij zijn psychotische moeder. Na haar dood ontfermt een bejaarde buurman zich over hem. Hij probeert de jongen uit zijn isolement te halen door hem saxofoon te leren spelen. In de jaren die volgen ontwikkelt Joshua James zich tot een muzikale legende, maar de demonen uit zijn verleden laten hem niet met rust. De afwezigen vertelt niet alleen het verhaal van Joshua’s leven, maar ook de bijzondere verhalen van de mensen die zijn pad kruisen, zoals dat van zijn vader die hem al vroeg in de steek laat en een rouwend meisje in wie hij zijn gelijke vindt.

Bespreking
Dit boek gaat een beetje op en neer: sommige delen zijn aangrijpend en doen je de bladzijden sneller omslaan, terwijl andere delen trager zijn en minder aansprekend. Het boek lijdt verder aan een kwaal waar wel meer auteurs last van hebben: aan het einde komen alle lijntjes wel op heel toevallige wijze samen, wat de geloofwaardigheid wel enigszins aantast. Toch blijft het een bijzonder boek met personages die je nog enige tijd bijblijven.

Elizabeth Day – Het Feest

Oktober 2019

Boek
Martin Gilmour en Ben Fitzmaurice zijn al vijfentwintig jaar beste vrienden, vanaf het moment dat ze elkaar ontmoetten op Burtonbury School. Ze vormen een apart stel: een arbeiderszoon en de golden boy uit een aristocratische familie. Martin weet dat er door anderen vraagtekens worden gezet bij hun vriendschap, maar hij doet alles voor Ben. Hij bewaart zelfs Bens grootste geheim. Op Bens veertigste verjaardag, omringd door het Britse establishment dat zich laaft aan champagne en drugs, bekruipt Martin voor de zoveelste keer het gevoel dat hij er niet bij hoort. Ook zijn vrouw Lucy, die al vanaf het begin argwaan koestert, voelt dat er onheil in de lucht hangt. Maar Ben zou nooit iets doen om de vriendschap op het spel te zetten. Toch? [samenvatting van bol.com]

Bespreking
Het thema van dit boek – een jongen die bevriend raakt met iemand uit een hogere “klasse” – is niet origineel en is in vele romans uitgewerkt. Hoe doet dit boek het tussen al die voorgangers? Onze meningen daarover waren verdeeld. Onze discussie ging vooral over de plot van het boek, en dan met name de keuzes die Martin maakt. Hij lijkt zijn gehele leven in te richten naar Bens wensen, soms op het absurde af, en daar vonden sommigen van ons de geloofwaardigheid van het boek wat in het water vallen. Anderen zagen hierin juist het bewijs van de problemen die Martin heeft; hij heeft totaal geen zelfinzicht en geen eigen identiteit. Ben heeft dat eigenlijk ook niet, maar hij kan dat zich veroorloven omdat hij een rijke familie heeft. Met dit boek lijkt de auteur dus ook een kritiek te willen leveren op de “upper class”. Zij kunnen alles maken omdat ze een vangnet hebben. Bij Martin kan een fout fataal zijn, in de zin dat hij net zo makkelijk afgedankt kan worden als dat hij in de familie werd opgenomen.

Een ander punt waar we het over hadden is de toevoeging van Lucy’s perspectief. Hiermee wil de auteur waarschijnlijk extra uitlichten dat Martin een problematisch karakter heeft. Lucy maakt ontwikkeling door, en Martin juist niet. Qua literaire techniek zou dit wat kunnen toevoegen, ware het niet dat de uitwerking niet erg goed gelukt is en soms wat geforceerd aandoet.

Waar we het wel over eens waren, is dat dit boek soepel wegleest en zeker geen onprettige leeservaring was. Of het terecht een bestseller is geworden, dat valt te betwijfelen, maar een fijn boek als tussendoortje is het wel.

Rob van Essen – De Goede Zoon

Juli 2019

Boek
In een wereld waar invoering van het basisinkomen heeft gezorgd voor lethargie en stijgend museumbezoek reizen twee mannen af naar het zuiden met een geheime opdracht. De een kent het echte doel van de reis. De ander heeft net zijn moeder begraven. Samen gaan ze op zoek naar verlossing en vergetelheid, bijgestaan door ironische robots en praatgrage zelfrijdende auto’s. [samenvatting van bol.com]

Bespreking
Door omstandigheden hebben wij dit boek niet samen besproken. Daarom hier een verwijzing naar de recensie in Tzum, waar ik het roerend mee eens ben. Wat een knappe, volle roman, die zowel thematisch als stilistisch indrukwekkend is.

Ian McEwan – Machines zoals Ik

Juni 2019

Boek
Thatcher is aan de macht en Alan Turing bereikt een beslissende doorbraak in de artificiële intelligentie. De werkloze Charlie is verliefd op Miranda, een intelligente studente die een verschrikkelijk geheim met zich meedraagt. Ze raken verwikkeld in een driehoeksrelatie met de androïde Adam, wiens persoonlijkheid ze samen hebben ontworpen. Maar kan een machine de zaken van het hart wel begrijpen? Wat is het dat ons menselijk maakt? [samenvatting van bol.com]

Bespreking
Dit boek zit zo vol met ideeën dat het in ieder geval genoeg gespreksstof opleverde. Aan de andere kant maakt dat het moeilijk om er een eenduidige bespreking over te schrijven. Eigenlijk zitten er twee kanten aan het boek: de filosofische bespiegelingen, en de plot die daaromheen loopt. Om te beginnen met de filosofie: het boek is een ontzettend interessante casus om allerlei vragen rondom technologie aan op te hangen. Wanneer mag je een machine menselijk noemen? Moet technologie naar ons evenbeeld worden gemodelleerd, of juist niet? Is moraal aangeboren? Etc. De auteur roept deze vragen op, maar laat het antwoord aan de lezer, en dat is knap gedaan.

Wat betreft de plot van het boek is het duidelijk dat de thematiek op de eerste plaats kwam. Het verhaal heeft een dienende rol. Dat is te merken aan de soms omslachtige manier waarop het verhaal voortgestuwd wordt. Wat voor ons onduidelijk bleef, is wat de auteur wilde zeggen met de oorlogsthematiek op de achtergrond van het verhaal. Stelt dit een parallel voor omtrent de “strijd” tussen mens en machine? Dat leek ons nogal gekunsteld. Wellicht is de tijdsetting simpelweg dat en moeten we er niet teveel achter zoeken. We waren het er in ieder geval over eens dat de hoofdpersonen, in vergelijking met andere boeken van McEwan, niet goed uit de verf komen. Ook hier zou men kunnen zeggen dat dat opzet is, om de echte ster van het verhaal (robot Adam) alle ruimte te geven. Als dat zo is, is de auteur daar zeker in geslaagd.

Elisabeth van Nimwegen – Onderdak

Mei 2019

Boek
Een vrouw bestudeert in het donker de bewegende, troebele sliertjes die je ziet als je je ogen dichtknijpt. De plek waar ze zich bevindt lijkt in niets op de conferentie in Helsinki waar ze eigenlijk zou moeten zijn. Niemand waar ze werkelijk is, ze leeft in geheime tijd. Ze overdenkt wat er gebeurd is op de ochtend dat ze vertrok, en hoe het zover heeft kunnen komen. Levend op de vierkante meter dringt ze door tot het diepst van haar gedachten, terwijl ze voor de buitenwereld de schijn ophoudt van een normaal leven. Maar hoelang houdt ze dat vol?

Bespreking
Deze roman gaat over een heel interessant gegeven: een vrouw die zich in haar eigen huis ‘verstopt’ terwijl iedereen denkt dat zij op een conferentie in het buitenland is. Aan het begin van de roman is dit nog onduidelijk voor de lezer, en vraag je je af wat er aan de hand is. Gaandeweg wordt duidelijk dat er een lange voorgeschiedenis aan de situatie is voorafgegaan, waarin meerdere problemen uiteindelijk hebben geleid tot een soort kortsluiting of psychose. De hoofdpersoon is bijvoorbeeld op jonge leeftijd door haar moeder verlaten, en in het heden voelt zij zich niet begrepen door haar man. Zij kwam op ons daardoor vooral over als een eenzaam figuur. Tegelijkertijd is ze calculerend en berekenend, gezien het schijnbare gemak waarmee ze haar leugens volhoudt. De auteur heeft het complexe karakter van de hoofdpersoon goed neergezet, vonden wij.

Een ander pluspunt van de roman zijn de symbolische lagen die in het boek te vinden zijn. Op meerdere plekken komen verwijzingen terug naar het archetype van de zorgzame vrouw (zo ligt er een boek over dit thema bij de therapeut van de hoofdpersoon, en komt zij dit archetype letterlijk een keer tegen op straat), en ook vogels lijken vaak terug te komen, die mogelijk vrede en liefde symboliseren.

Aan het einde van de roman wordt de hoofdpersoon door haar man met de situatie geconfronteerd. Aan de ene kant vonden wij het jammer dat het boek hier eindigde, aangezien het juist interessant was geweest om te zien of het huwelijk en de gemoedstoestand van de hoofdpersoon tegen deze crisis bestand waren geweest. Aan de andere kant bevat het einde een zeer subtiele dubbele lading. De hoofdpersoon kijkt uit het raam, hoort in de verte een sirene, en neuriet een optimistisch liedje. De auteur maakt hiermee meerdere interpretaties mogelijk: een optimistisch einde waarin alles mogelijk goed komt, of een versie waarin de vrouw gek geworden is en er een ambulance onderweg is om haar op te halen.

Kortom, een roman die wij zeker zouden aanbevelen!

Rinske Hillen – Houtrot

April 2019

Boek
Natuurfilosoof Bram Wenksterman bewoont een pand aan de Amsterdamse Keizersgracht dat al generaties lang in zijn familie is. In de immense achtertuin liggen zijn voorouders begraven. De fundering moet dringend worden aangepakt en er zit niets anders op dan geld te vragen aan zijn rijke schoonvader. Dat ligt gevoelig, want Wenkstermans vrouw is pas opgenomen in een psychiatrische inrichting en de meningen zijn verdeeld: nam hij de juiste beslissing? Intussen organiseert zijn minnares een verrassingsfeest voor zijn vijfenvijftigste verjaardag. Als zijn dochter Amber voor die gelegenheid naar huis komt, ontdekt ze een voortwoekerend geheim. Het feest blijkt de aanzet tot een ongekend dramatische climax. [samenvatting van bol.com]

Bespreking
Deze roman had potentie, vonden wij: het gaat om ingewikkelde relaties, het wordt geschreven vanuit het perspectief van verschillende personages, en de auteur is een filosofe. Hoewel onze leeservaring niet per se onprettig was, waren wij toch niet laaiend enthousiast over dit boek. Waar dat ‘m in zit, heeft vooral te maken met de – in onze ogen – rechtlijnigheid van de roman. Zoals de samenvatting al aangeeft, werkt de verhaallijn toe naar een “dramatische climax” waarin het familiegeheim wordt onthuld in het bijzijn van alle belangrijke personages. Dat hoeft niet verkeerd te zijn, als je als lezer het gevoel hebt dat de personages nog enige zeggenschap hebben over de gebeurtenissen en er dus een zekere agency is. Dat was voor ons gevoel echter niet zo: de personages worden op een dwangmatige manier naar dezelfde plek gebracht, en er is daardoor weinig sprake van verrassingen en diepere lagen. De personages kwamen voor ons niet daadwerkelijk tot leven, misschien ook doordat het voor ons niet goed invoelbaar was waarom drie intelligente vrouwen hun leven laten bepalen door één besluiteloze man. Daarbij maakt de auteur gebruik van een nogal expliciet aanwezige metafoor, namelijk die van het instortende huis als symbool voor de onderliggende verhoudingen, wat de verhaallijn ook nog eens veel voorspelbaarheid geeft. In een recensie werd de parallel getrokken naar Het Harnas van Hansaplast, waarin ook een oud huis centraal staat. Wat dat boek in onze ogen beter maakt, is dat de personages niet in dienst staan van de plot, maar dat de plot de context is waarin er ruimte is voor reflectie op overstijgende thema’s. In Houtrot was daarvan voor ons gevoel te weinig sprake.

Bernard MacLaverty – Midwinter Break

Maart 2019

Boek
Gerry en Stella Gillmore, een stel op leeftijd uit Schotland, hebben een lang weekend Amsterdam geboekt. Om er zogezegd even uit te breken, dingen te bezichtigen, nieuwe energie op te doen. Voor Stella staat er echter meer op het spel. Misschien moet ze een rigoureuze stap zetten. Met een verborgen agenda stapt ze het vliegtuig in. Gerry, een gepensioneerde architect met uitgesproken meningen, leeft steeds meer in zijn eigen wereld. Stella maakt zich zorgen over hun relatie en ergert zich in toenemende mate aan zijn leefstijl en de minachtende wijze waarop hij haar becommentarieert als het gaat om haar geloof. Tijdens het verblijf in Amsterdam moet duidelijk worden of er nog toekomst is voor hun beiden. Gebeurtenissen uit het verleden blijken diepe sporen te hebben getrokken. [samenvatting van bol.com]

Bespreking
Deze roman over het echtpaar Gerry en Stella wordt vanuit beide perspectieven verteld. Niet alleen qua perspectief maar ook qua tijd zijn er wisselingen, doordat de auteur flashbacks van de hoofdpersonages beschrijft. Al met al kom je als lezer op deze manier veel te weten over het echtpaar wat betreft hun geschiedenis, hun drijfveren, hun gebreken, en hun verlangens.

Het centrale thema lijkt te zijn dat zowel Gerry als Stella willen vluchten uit hun leven. Dat doen ze wel op verschillende manieren: Gerry werkt zichzelf de grond in door overmatig te drinken, terwijl Stella juist “het hogere” wil bereiken en zich op de Godsdienst stort. Stella wil zó graag liefdadigheid en onbaatzuchtigheid bereiken dat hieruit ironisch genoeg juist blijkt dat ze heel erg met zichzelf bezig is. Eigenlijk vonden wij beide hoofdpersonen best wel sneu gezien de manier waarop ze langs elkaar heen leven en tegelijkertijd toch met elkaar opgescheept lijken te zitten. Het feit dat de auteur deze karakters zo levensecht heeft neergezet, verdient veel lof.

Niet alle gebeurtenissen in het verhaal konden wij even goed duiden. Het ijsblok dat Gerry en Stella in de weg ligt, zagen wij als een letterlijke en figuurlijke barrière, maar elementen zoals de twee paarden die ze tegenkomen tijdens een wandeling, vonden wij lastiger te interpreteren. Waarschijnlijk hebben we dus niet alles uit de roman kunnen halen. Toch vinden wij deze roman, gezien als portret van een huwelijk, zeker geslaagd.